طرحی جدید در ادامه اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

تحولات در نظام آموزش و پرورش در ایران موضوعی نیست که به تازگی مطرح شده باشد و با توجه به سیاست های راهبردی همواره شاهد تغییراتی در پایه ها و مقاطع و حتی کتاب های درسی بوده ایم، که در بسیاری از مواقع به خوبی و با بررسی های دقیق و کارشناسانه همراه بوده است.

سند تحول بنیادین آموزش و پرورش که در سال 1389به تصویب رسید با اهداف و مباحث بسیاری همراه بود که به گفته دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش تغییر رشته های نظری، بازتعریف سه عنصر معلم، دانش آموز و مدرسه، نهاد حاکمیتی، پایان فرد محوری وزیران، تغییر ساعت مدارس و ...از جمله مباحث مطرح شده در آن است و تنها مرجع اجرایی وزیران قلمداد می شود. ولی در آذرماه سال گذشته با اعلام وزیر سازمان برای ادامه ی اجرای سند تحول بنیادین طرحی جدید عنوان شد که با تغییر نظام آموزشی به 6.3.3همراه بود.

در راستای اجرای این طرح مدارس ابتدایی دارای شش پایه می شوند که به دو بخش سه ساله اول و سه ساله دوم تقسیم می گردد و سه پایه مقطع راهنمایی به متوسطه اول تغییر شکل می دهد. سرفصل‌های ششم ابتدایی همان سرفصل‌های پایه پنجم‌ ابتدایی است و دو کتاب جدید التألیف « فکر و زندگی» و «کار و مهارت» به این پایه افزوده شده که یکی از اهداف آموزشی آن برانگیختن تفکر دانش آموز و به طور کلی نهادینه کردن فرهنگ پژوهشگری می باشد.

به گفته وزیر و سایر مسؤولان آموزش و پرورش ششم ابتدایی به نوعی خلاء بین اول راهنمایی و پنجم ابتدایی را پر می‌کند و با تغییر و تحولات بنیادین در دوره ابتدایی همسو می باشد،اما نگاه بسیاری از کارشناسان آموزشی و فرهنگیان به این طرح با شک و تردید همراه است. چرا که یکی از اشکالات اساسی آن را بی توجهی به این موضوع می دانند که چگونه تغییر نظام آموزشی از میانه دوران تحصیل دانش آموز شروع می شود و در شرایطی که دانش آموز از سال اول ابتدایی هیچ تصور و آمادگی از کلاس ششم ابتدایی ندارد، به یک باره باید در این پایه تحصیل کند؟!

مزایا و معایب پایه ششم ابتدایی

یکی از کارشناسان مسائل آموزشی در رابطه با مزایا و معایب این طرح عنوان می کند: با توجه به اینکه بچه ها در این سن هنوز آمادگی مواجه شدن با گروهی از معلمین را ندارند(برای هر درس یک معلم). این امر باعث بیشترین افت تحصیلی می شد که پایه ششم می تواند این امر را یک سال به تأخیر اندازد و آمادگی بیشتری را به وجود آورد.

سطح دروس راهنمایی با ابتدایی خیلی نزدیک به هم نیست که پایه ششم می تواند خلاء را پر کند و دانش آموز را آماده نماید. مسؤولان مدارس راهنمایی بیشترین مشکلات رفتاری را با این گروه از بچه ها دارند.

ششم ابتدایی پایه ای برای تقویت هدف های جامانده در دوره ی ابتدایی است که از این لحاظ می تواند یاری گر بچه ها باشد. برای ایجاد سطوح ابتدایی 3.3 نیاز بود این اقدام صورت پذیرد.

وی در رابطه با معایب پایه ششم به شتابزدگی بیش از حد اجرای آن اشاره می کند و در این رابطه می گوید: هر طرح و برنامه ای در حیطه آموزشی نیاز به تحقیق و بررسی دقیق دارد و باید به شکل آزمایشی در طول یک سال تحصیلی در چند ناحیه به اجرا در بیاید تا در حین تدریس توسط آموزگار و دانش آموز سطوح آن بررسی شود و در صورت نیاز مورد بازبینی مجدد قرار بگیرد. اما می بینیم که در اجرای این طرح به این موارد توجهی نشده و حتی برای کتاب های جدید التألیف نیز فرصتی برای آزمودن آن لحاظ نشده است.

مدارس ابتدایی ظرفیت و امکانات کافی برای پایه ششم را ندارند و اگر از اندازه میز و صندلی و فضا و دیگر ملزومات نیز بگذریم شصت هزار کلاس ششم ابتدایی در مدارس نیاز است که به همین میزان معلم دوره دیده ضمن خدمت کتب جدید نیاز داریم! التبه باید به این نکته اشاره نمود که مدارس غیر دولتی و مشکلاتی که بر سر راه آنهاست در این طرح مورد توجه قرار نگرفته است.

این کارشناس با اشاره به توجیه نشدن معلمان بین پایه ای و زمان محدود و اندک کلاس های ضمن خدمت که تنها در دو ماه پایاتی تابستان برگزار گردیده است را برای آمادگی آغاز یک پایه جدید بسیار ناکافی دانست و در این مورد بیان کرد:معلمی که تا چند ماه پیش از وجود چنین پایه ای آگاهی کافی نداشته است و در طول مدت دو ماه باید در کلاس های ضمن خدمت آن هم به شکلی فشرده کلیه مباحث این پایه را فرا بگیرد،چگونه می توان انتظار داشت در شروع سال تحصیلی جدید این حجم وسیع اطلاعات را به دانش آموز انتقال دهد و بازدهی مطلوبی نیز داشته باشد؟!